Κριτική: «Η μηχανή»

Submitted by nikosal on Fri, 08/04/2017 - 13:55

Το διήγημα του Κώστα Χαρίτου «Η μηχανή» δημοσιεύθηκε πρώτη φορά στο τ. 56 του 9 (2001) και συμπεριλήφθηκε αργότερα στην ανθολογία 9ΕΦ.

Μια νέα ομάδα αποίκων σε ένα πλανήτη παίρνει άδεια να εγκατασταθεί στον οικισμό που εγκατέλειψαν, άγνωστο γιατί, οι προκάτοχοί τους. Ξεκινούν με όνειρα για τα πάρκα, τους δρόμους και τα σχολεία που θα φτιάξουν, ώσπου σε ένα από κλειστά κτίρια ανακαλύπτουν ένα παράδοξο μηχάνημα, που φαίνεται ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί για εκγύμναση. Σύντομα η ενασχόληση με το μηχάνημα γίνεται ο μοναδικός σκοπός των αποίκων, τίποτα άλλο δεν τους ενδιαφέρει. Τα σχέδια για το μέλλον εγκαταλείπονται, οι σχέσεις διαρρηγνύονται, ο εξοπλισμός αρχίζει να σκουριάζει. Ακόμα και όταν γίνεται φανερό ποιο είναι το μέλλον της μικρής κοινότητας, δεν υπάρχουν πολλοί που να μπορούν να δουν καθαρά και να ενεργήσουν αναλόγως.

Ναρκωτικό βέβαια, αλλά ένα διαφορετικό ναρκωτικό. Άγνωστης -εξωγήινης;- προέλευσης, με προεκτάσεις, όπως θα αποκαλυφθεί λίγο αργότερα, τρομακτικές. Ο Χαρίτος παίρνει τη φράση «σαν ναρκωτικό» που χρησιμοποιείται πολλές φορές μεταφορικά (πχ. για κάποιον που παίζει νυχθημερόν ηλεκτρονικά παιχνίδια) και της δίνει νόημα σε ένα ρεαλιστικό σκηνικό, που χτίζει σε έναν άλλο πλανήτη. Η επιστημονική φαντασία επιτρέπει τέτοιου είδους μεταφορές και αφαιρέσεις, πειστικές όση η τεχνική του συγγραφέα.

Αφήνοντας κατά μέρος το εξωγήινο σκηνικό, είναι μήπως μια ιστορία που δεν έχουμε ακούσει ξανά; Αντιθέτως, την έχουμε ακούσει, δει ή διαβάσει αμέτρητες φορές. Όμως ακόμα και την ιστορία του Δαίδαλου και του Ίκαρου θα μπορούσα να ακούσω ξανά, αν ο αφηγητής την έλεγε με ένα τρόπο που να με κάνει να ανοίξω τα αυτιά μου. Ίσα ίσα, θα έδειχνε μεγαλύτερες ικανότητες αν τα κατάφερνε με μια χιλιοειπωμένη ιστορία.

Εδώ ο Χαρίτος τα καταφέρνει καλά. Το περιβάλλον είναι αγχωτικό, η απελπισία και η παραίτηση πλημμυρίζουν τον αναγνώστη όσο τους πρωταγωνιστές και το εύρημα του τέλους είναι αξιοσημείωτο: Η μηχανή, όπως η κουλτούρα και ο μηχανισμός των ναρκωτικών, ζητά νεκρούς αλλά ο αφηγητής θα επιχειρήσει μια άλλης μορφής θυσία, μήπως έτσι κατορθώσει να ανατρέψει τη λειτουργία της.

Συστήνεται για ανάγνωση

Αξιολόγηση: