Κριτική: «Η σκληρή πραγματικότητα»

Submitted by nikosal on Tue, 05/16/2017 - 10:32

Η «Σκληρή πραγματικότητα» είναι ένα διήγημα για την απειλή από το διάστημα σε μια αντί-Άλιεν εκδοχή. Οι κάτοικοι του πλανήτη Βίριαλ πρέπει επειγόντως να αποκτήσουν νέο σπίτι και η Γη τους φαίνεται ό,τι πρέπει, με εξαίρεση τον άνθρωπο. Αυτός θα ήταν καλά να αφανιστεί πρώτα. Το σχέδιο; Στέλνουν στον πλανήτη μας έναν πολιτικό εξολοθρευτή: ένα ανδροειδές που θα κερδίσει πολιτικά ένα μέρος της ανθρωπότητας, θα το στρέψει ενάντια στο υπόλοιπο και ο συνακόλουθος πόλεμος θα φέρει το ποθητό αποτέλεσμα.

Δεν το σκέφτηκαν πρώτοι, βέβαια. Ο Ιούλιος Καίσαρ έστειλε στο γαλάτικο χωριό τον Φούλιους Ζιζάνιους και πριν ή μετά από αυτόν οι άνθρωποι δεν δίστασαν σε αναρίθμητες περιπτώσεις να ακολουθήσουν υπερφίαλους στρατάρχες στην καταστροφή -ευτυχώς όχι ακόμα την ολική. Εξάλλου από τους ίδιους τους ανθρώπους πήραν την ιδέα οι Βιριαλινοί. Το πρώτο ανιχνευτικό τους σκάφος πέρασε από τη Γη γύρω στο 1940 και κατέγραψε τη μεθοδολογία του Χίτλερ. Ο Ράκεμ, το ανδροειδές του διηγήματος έχει προγραμματιστεί να ακολουθήσει τα αχνάρια του, σε περίπτωση που στο μεταξύ αυτός έχει αποτύχει. Ξεκινά όμως με δύο κρίσιμα μειονεκτήματα: Πρώτον, οι συνθήκες στη Γη τις λίγες δεκαετίες που ακολούθησαν την έλευση του ανιχνευτικού έχουν αλλάξει δραστικά. Και δεύτερον, για κακή του τύχη ο Ράκεμ προσγειώθηκε στην Αθήνα. Οι Αρειανοί του Γουέλς καταβλήθηκαν από τα βακτήρια, οι απεσταλμένοι του Βίριαλ μπορούν άραγε να γλιτώσουν από τους ταξιτζήδες της Αθήνας;

Η διάθεση του Χαρίτου είναι χιουμοριστική. Ο Ράκεμ διαθέτει τα τυπικά προσόντα (είναι τεχνικά προηγμένος και άρτια προγραμματισμένος από ένα ανώτερο είδος) από την άλλη όμως είναι γνωστό ότι η σύγχρονη Αθήνα ξεπερνά κάθε λογική. Έτσι, μια σειρά από αναποδιές θα εκτροχιάσει την αποστολή του. Σε μια από αυτές, χαρακτηριστική του τρόπου που χειρίζεται το θέμα του ο συγγραφέας, ο Ράκεμ επιχειρεί να περάσει στο απέναντι πεζοδρόμιο.

 

Κατά τις οχτώ το πρωί αποφάσισε να διασχίσει έναν από τους πολυσύχναστους κεντρικούς δρόμους. Από τις πληροφορίες που είχε συλλέξει μέχρι εκείνη τη στιγμή έβγαλε το συμπέρασμα ότι μόλις το σήμα που έμοιαζε με άνθρωπο άλλαζε χρώμα από κόκκινο σε πράσινο τότε θα σταματούσαν τα οχήματα και θα μπορούσε να περάσει. Λίγα δευτερόλεπτα μετά άκουσε ένα οξύ ήχο και πριν προλάβει να αντιδράσει ένιωσε ένα ισχυρό χτύπημα. Παρά την ενισχυμένη με ειδικά μέταλλα άρθρωση του ποδιού του, δεν απέφυγε τον τραυματισμό. Πονούσε όμως και όπως τον ειδοποίησε ο υπολογιστής του η κάτω άρθρωση του δεξιού ποδιού είχε πρόβλημα. Ύστερα άκουσε τον οδηγό του οχήματος.

«Καλά ρε μεγάλε, στραβός είσαι; Έρχομαι καρφωτός και εσύ περνάς το δρόμο;»

Ο Γήινος βρισκόταν μέσα σε ένα κίτρινο όχημα με μια μικρή ταμπελίτσα στην οροφή και προφανώς απευθυνόταν σ' αυτόν.

Ξανά και ξανά κάτι που θεωρείται μέρος της καθημερινότητας στην Αθήνα αρκεί για να βγάλει τον Ρέκαμ εκτός προγραμματισμού. Η μόλυνση της ατμόσφαιρας, η δυνατή μουσική σε ένα πάρτι, ένας εμπρησμός με στόχο την οικοπεδοποίηση, λειτουργούν ως ασπίδα της ανθρωπότητας. Οι ιδέες λοιπόν υπάρχουν... Η υλοποίησή τους όμως συμπιέζεται ανάμεσα στην επανάληψη και τις μακρές, ανοικονόμητες περιγραφές. Ο Χαρίτος καταλαβαίνει τα αφηγηματικά κενά (πχ. ένα ον που έρχεται να «κατακτήσει» πολιτικά τους γήινους, θα έπρεπε τουλάχιστον να ξέρει το όνομα του Χίτλερ ή τι είναι... ένα λεωφορείο) και νιώθει την ανάγκη να προσφέρει εξηγήσεις, κάνοντας τις περιγραφές ακόμα πιο δύσπεπτες, πιο επώδυνες. Δεν ήταν απαραίτητο, οι αναγνώστες αντιλαμβάνονται ότι επιδιώκει να διακωμωδήσει, η κάλυψη και της τελευταίας σεναριακής τρύπας, είναι αφενός αδύνατη, αφετέρου περιττεύει. Εξίσου περιττός είναι ο σύντομος επίλογος.

Όλες οι δυσκολίες λοιπόν γίνονται φανερές, αλλά κατά κάποιο τρόπο, συγχωρούνται. Το διήγημα είναι από τα πρώτα του συγγραφέα και είναι γνωστό πόσο δύσκολο είναι να χειριστείς το «αστείο». Δυσκολότερο πάντως από το να δραματοποιήσεις.

Εκεί που τα πάει καλύτερα η «Σκληρή πραγματικότητα» είναι στο πολιτικό υπονοούμενο. Ορισμένοι από τους πιο αιμοβόρους κατακτητές της ανθρώπινης ιστορίας είναι για τα δικά μας δεδομένα, τον τρόπο που σκεφτόμαστε και αντιλαμβανόμαστε την κοινωνία, «εξωγήινοι». Ποιος είναι σίγουρος ότι πχ. οι έλληνες νεοναζί σήμερα δεν έχουν έρθει από το υπερπέραν; Και ζουν δυστυχώς τόσο καιρό ανάμεσά μας, που αντίθετα από τον Ρέκαμ και τον Ρέκαμ 2, έχουν μάθει να διασχίζουν το δρόμο...

Η «Σκληρή...» ήταν το πρώτο διήγημα του Κώστα Χαρίτου που έγινε δεκτό στο «9» (τ. 41, Μάρτιος 2001) από τον Άγγελο Μαστοράκη. Είχε αποτελέσει τη συμμετοχή του Χαρίτου στο εναρκτήριο «Εργαστήριο Συγγραφέων» του Γιώργου Γούλα, δύο χρόνια πριν.

Αξιολόγηση: