Η ελληνική φάνταζι

Submitted by nikosal on Tue, 12/18/2018 - 09:41

Το άρθρο του Ντίνου Χατζηγιώργη για την ελληνική φάνταζι δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Αν της Χαλκίδας (μηνιαία free press έκδοση, τ. 23, Νοέμβριος - Δεκέμβριος 2010)

~~~

Ο ορισμός στη Wikipedia μας εξηγεί ότι η φάνταζι («φαντασία») είναι το είδος που χειρίζεται τη μαγεία και τα υπερφυσικά φαινόμενα ως κύριο συστατικό στην πλοκή, στη θεματολογία ή/και στο φόντο του. Πολλές ιστορίες της συγκεκριμένης λογοτεχνίας διαδραματίζονται σε μυθικούς κόσμους όπου η πρακτική της μαγείας είναι κοινός τόπος. Διαχωρίζεται δε από την επιστημονική φαντασία στο ότι δεν προσφέρει καμία λογική (ή ψευδο-λογική) εξήγηση για τα επιστημονικώς απίστευτα γεγονότα που μας εξιστορούνται, αν και τα όρια των δύο ειδών είναι σίγουρα θολά (καθώς εφ και φάνταζι είναι υποκατηγορίες της φανταστικής λογοτεχνίας).

Όλοι μας μεγαλώσαμε με τη φάνταζι. Από την ελληνική μυθολογία μέχρι τα παραμύθια της γιαγιάς, «σπουδάσαμε» από τα γεννοφάσκια μας τα παλάτια με τους μελαγχολικούς βασιλιάδες, τις κακομαθημένες πριγκίπισσες, τους νεοφώτιστους ιππότες, τους κακούς μάγους και τις στρίγκλες μάγισσες, που καβάλα στα σκουπόξυλά τους, κυνηγούσαν κακόμοιρα ορφανά. Δράκοι, καλικάντζαροι, νύμφες, ξωτικά και μαγεμένα δάση μας νανούρισαν και στοίχειωσαν την παιδική μας φαντασία.

Γαλουχημένοι τουλάχιστο, παραδοσιακά, και χάρη στον Harry Potter και την τριλογία του Άρχοντα των Δακτυλιδιών, η φάνταζι είναι το πρώτο είδος φανταστικού που «απενοχοποιήθηκε» στην αποδοχή του από το ελληνικό κοινό. Και καθώς είμαστε έθνος «που δεν διαβάζει» ήταν οι κινηματογραφικές μεταφορές των βιβλίων αυτών που κατόρθωσαν το θαύμα.

Αλλά ας μην αγνοήσουμε μια σημαντική αλήθεια. Όσο παλιά είναι η φάνταζι ως είδος, από πάντα είχε αφοσιωμένους αναγνώστες, ακόμα κι εδώ στην Ελλάδα. Δεν έχω αρκετό χώρο εδώ για να σας αναφέρω όλη την ιστορία της που ξεκινάει μάλλον με το ινδικό Έπος του Γκιλγκαμές, και συνεχίζει στους αιώνες με τα γνωστά σε όλους μας έργα: Οδύσσεια, Beowulf, Χίλιες και Μία Νύχτες και τόσα πολλά άλλα. Να μην ξεχνάμε βέβαια και τον Ταρζάν με τις φανταστικές του περιπέτειες στη μυθική Πελούσινταρ, από τον δημιουργό του, τον Edgar Rice Burroughs, τον Κόναν τον Βάρβαρο από την πένα του Robert E. Howard, τα Χρονικά της Νάρνια από τον C.S. Lewis, τον Tolkien με τον Άρχοντα του βεβαίως, και πιο πρόσφατα, τα βιβλία της σειράς Earthsea της βραβευμένης Ursula K. Le Guin.

Χάρη στην απορρόφηση του είδους από ένα ολοένα και αυξανόμενο ελληνικό κοινό, οι εκδοτικοί οίκοι τελευταία δεν επενδύουν μόνο στις μεταφράσεις των ξένων έργων, αλλά εκδίδουν και Έλληνες συγγραφείς του είδους. Ναι, υπάρχουν, και είναι εξίσου δημιουργικοί με τους διεθνείς τους συνάδελφους:

«Μια πανίσχυρη αυτοκρατορία σε παρακμή. Προδοσίες και ραδιουργίες, ασταμάτητες στρατιές, βλάσφημα ξόρκια, στοιχειά και τέρατα, απειλούν να διαμελίσουν τη χώρα. Τρεις άντρες που ακολουθούν τον δικό τους, μοναχικό δρόμο δίχως καν να γνωρίζονται. Για να σωθεί η αυτοκρατορία, πρέπει κι οι τρεις να πετύχουν τους στόχους τους» - Ελευθέριος Κεραμίδας, Κοράκι σε άλικο φόντο (Πατάκης).

«Μικρές ιστορίες, που κάποιοι διαβάζουν μέσα στις ανακλάσεις του φωτός. Ένας κρύσταλλος, το Γυαλί, που μιλάει για κόσμους που δεν υπάρχουν πια. Παραμύθια ξεχασμένα, που μπλέκονται το ένα με το άλλο με τρόπους ξωτικούς. Νύχτες που οι θεές περπατούν ανάμεσα στους ανθρώπους, απογεύματα που παλιές κατάρες παίρνουν και πάλι ζωή, ξημερώματα που φέρνουν τη λύτρωση σε βασανισμένα φαντάσματα, άνθρωποι που ψάχνουν να βρουν αυτό που θα τους χαρίσει γαλήνη» - Ευθυμία Δεσποτάκη, Μέσα απ’ το γυαλί (Συμπαντικές Διαδρομές).

«Στη δύση ενός απάνθρωπου κόσμου, όπου η μαγεία ορίζει τη ζωή, γεννιέται ένα πλάσμα με ανθρώπινη ψυχή. Ο Ερού, μέσα από αναταραχές, συνομωσίες και πολέμους θα χαράξει το δικό του μονοπάτι» - Αντώνης Πάσχος, Πέρα από τη γη των θεών (Συμπαντικές διαδρομές).

«Θρύλοι για μάχες του παρελθόντος με τα θανατηφόρα αστερόπτερα και για περίεργες συμφωνίες ανάμεσα στους Λαξευτές, τους παλιούς μάγους της Πέτρας. Παραμονή της μεγάλης παλίρροιας, ανταποκρινόμενος σ' ένα ύποπτο μήνυμα, ο νεαρός πρίγκιπας Κένταλ αποφασίζει να εισβάλλει στο Μπέρυλ, αγνοώντας τις προειδοποιήσεις και αναστατώνοντας την ισορροπία του κόσμου του...» - Βάσω Χρήστου, Η τριλογία των λαξευτών. Απαρτίζεται από τα μέρη: Οι λαξευτές της παλίρροιας, Λαξευμένο δίχτυ, Ο λαξευτής των στοιχείων (Ίαμβος).

«Ένας ταπεινός αγγελιαφόρος μεταφέρει μια περγαμηνή ανυπολόγιστης αξίας. Θα συναντήσει προαιώνιους φύλακες των δασών, επικίνδυνες παρουσίες θα απειλήσουν τη ζωή του, δυσερμήνευτοι σύμμαχοι θα προσπαθήσουν να τον πάρουν με το μέρος τους. Θα παρασυρθεί στη δίνη σφοδρών μαχών και τελικά θα μπλεχτεί στο κουβάρι του αινίγματος της αγάπης» - Γιάννης Πλιώτας, Το βασίλειο της αράχνης (Λιβάνης)

«Σ’ έναν κόσμο μαγείας, πλούτου και φτώχειας... Σε μια εποχή που μαστίζεται από τη διαφθορά και την παρακμή, γεννιέται και ενηλικιώνεται ο Λέκγουελ. Απόγονος μιας αρχαίας φυλής, θα γνωρίσει νωρίς το θάνατο και την καταστροφή. Πιασμένος στα νήματα μιας αδυσώπητης μάχης για εξουσία ανάμεσα σε ανθρώπους κι απόκοσμες δυνάμεις, θα προσπαθήσει να βρει την ευτυχία, την ασφάλεια και τη δική του θέση στη ζωή» - Κωνσταντίνος Μίσσιος, Ο Λέκγουελ και οι ξεχασμένοι θεοί (Διόπτρα).

Και η φαντασία συνεχίζεται ανεξάντλητη: Γιάννης Καρατσιώρης, Το συμβούλιο των αφυπνισμένων του (Etra) - Στυλιανός Μαυράκης, Η κληρονομιά του ερέβους» (Μοντέρνοι Καιροί) - Κώστας Ζαφειρίου (Μενεστρέλ του Μιραβάλ), Τα χρονικά της Αντάκρης – Η μάγισσα του Μπιλθόρ (Μίνωας) - Ουροβόρος κρίνος Ι, Ελίζας Πολιτσοπούλου (Κέδρος).

Η εκτίμηση της ελληνικής φάνταζι, και από την ελληνική αγορά μάλιστα, είναι άθλος στις μέρες μας. Θέλει κανείς να ελπίζει ότι είναι το ξεκίνημα μιας νέας εποχής του φανταστικού, και ότι τα παραμύθια δεν θα πάψουν ποτέ να γράφονται.

Species of articles