Για το δέκατο φεστιβάλ Αβοριάζ

Submitted by nikosal on Sat, 01/12/2019 - 16:03

Το άρθρο του Hubert Desrues για το 10ο φεστιβάλ φανταστικού κινηματογράφου του Αβοριάζ είχε αρχικά δημοσιευθεί στο «Revue du cinema» (Μάρτιος 1982, τ. 370) και είχε μεταφραστεί από τον Μπάμπη Ακτσόγλου για τα «Κινηματογραφικά τετράδια» (άνοιξη 1982, τ. 7). Ο Ακτσόγλου είχε προσθέσει στο τέλος τη δική του άποψη για ορισμένες από τις ταινίες του φεστιβάλ.

~~~

Το 10ο Φεστιβάλ του Αβοριάζ είχε φέτος ορισμένες αλλαγές που αφορούσαν τόσο τη διάρκεια του (10 μέρες αντί 5), όσο κι έναν πιο ισορροπημένο προγραμματισμό (αντιπροσωπεύτηκαν πολλές χώρες). Το κυριότερο όμως είναι ότι άλλαξε η ίδια η Φύση του φεστιβάλ. Από μια εκδήλωση εμπορικής προώθησης ταινιών, όπως ήταν στην αρχή, το Αβοριάζ έγινε το ΦΕΣΤΙΒΑΛ του φανταστικού κινηματογράφου· ένα σοβαρό διεθνές φεστιβάλ, που λαμβάνεται εξίσου στα σοβαρά από τον επαγγελματικό κόσμο.

Δύσκολο να προσδιορίσουμε φέτος μια δυο κυρίαρχες τάσεις στον προγραμματισμό, που μοιράστηκε για μια α- κόμη φορά άνισα ανάμεσα στις ταινίες του φανταστικού και της επιστημονικής φαντασίας (αν και αυτή η τελευταία είχε μια άνοδο με 6 ταινίες). Αν η γεωγραφική κατάτμηση αφήνει τη μερίδα του λέοντος στις ΗΠΑ (8 ταινίες), παίχτηκαν ακόμη 2 γαλλικές ταινίες (Λιτάν του Ζαν-Πιέρ Μοκί, Πανσέληνος), δυο αγγλικές (Venin του Piers Ηaggard, Αναμνήσεις μιας επιζήσασας του Ντέιβιντ Γκλάουντελ), μια γιαπωνέζικη (Φόνος στον Άγιο Βαλεντίνο), μια σοβιετική (Ανάμεσα στους βάτους για τ' αστέρια), μια πολωνική (Ο πόλεμος των κόσμων) και μία κορεάτικη (Η καλύβα του θανάτου).

Το παραπάνω πανόραμα του φανταστικού μας δίνει, έστω μια φλου εικόνα, για το τι αντιπροσωπεύει το είδος από χώρα σε χώρα.

Στις ΗΠΑ μπορούμε να διακρίνουμε 4 τάσεις:

α) Την εκδίκηση, θέμα που παρουσιάστηκε στον Άγγελο της εκδίκησης, μια ταινία που δεν διακρίνεται από τις άλλες του είδους, παρά μόνο για το φοβερό της τρόμο, και στο ενδιαφέρον Το φάντασμα του Μίλμπερν, που παίζει με φινέτσα ανάμεσα στο εξωπραγματικό και τον τρόμο.

β) την πνευματική ασθένεια, που κρατά έναν πρωταρχικό ρόλο στο Χέρι, ενώ απλώς επεμβαίνει στη Φάρμα του τρόμου, μαζί με στοιχεία θρησκευτικού φανατισμού κι εξωπραγματικού.

γ) τη δίψα της εξουσίας, που στο Βίντεο - εγκλήματα προτείνεται σαν ένα παιχνίδι μέσα από διαφημιστικά σποτ. Και,

δ) τα ζώα, που επενέβησαν 3 φορές. Στον Απίστευτο κροκόδειλο το ζώο συμβολίζει ένα κίνδυνο για το αμερικάνικο έθνος (ο κροκόδειλος είναι ένας εσωτερικός κίνδυνος που τον γεννά η ασυνειδησία της επιστήμης), σύμφωνα με το παραδοσιακό σχήμα του Κινγκ Κονγκ, Them και λοιπών Σαγονιών του καρχαρία. Στο Wolfen του Michael Wadleigh, έχουμε έναν άλλο τύπο εσωτερικού κινδύνου, που αφορά τις εθνικές μειονότητες οι οποίες απειλούν τους Λευκούς στο έδαφος των ΗΠΑ και για τις οποίες πρέπει να προβλεφτεί το μέλλον κι η συνύπαρξη. Τέλος έχουμε τα ζώα του Γαλαξία του τρόμου, μια άλλη μορφή εσωτερικών κινδύνων, που είναι η υλοποίηση των φόβων, οι οποίοι βρίσκονται στο κατάβαθο των ανθρώπων, διαλύοντάς τους.

Από τις άλλες ταινίες δε μπορώ να πω τίποτα για τη γιαπωνέζικη Καλοκαιρινά νέφη γιατί ήταν τεράστια, κακομεταφρασμένη και πολύ συμβολική, ώστε να είναι σχεδόν ακατανόητη. Από την Κορέα μας ήλθε Η καλύβα του Θανάτου του Πι Μακ ταινία περισσότερο κοντά στο Χόλιγουντ, παρά στην Ασία, που μας διηγείται μια ιστορία μαγείας κι εκδίκησης σ' ένα κόσμο που διστάζει να προχωρήσει προς τον εκσυγχρονισμό, την επιστήμη και την τεχνολογία και παραμένει γαντζωμένος στις παραδοσιακές δοξασίες.

Και κλείνω με λίγα λόγια από τις ταινίες του σοσιαλιστικού στρατοπέδου. Ο πόλεμος των κόσμων του Πολωνού Szulkin (Γκόλεμ) έχει αναφορές στα σημερινά γεγονότα της Πολωνίας. Ποιοι είναι αυτοί οι διψασμένοι για αίμα Αρειανοί, που εισβάλλουν στην Πολωνία και στους οποίους αρέσει το ροκ εν ρολ, ενώ την αναχώρησή τους ακολουθεί μια ομαλοποίηση «manu militari» από το πολωνικό καθεστώς; Δε μπορεί παρά ν' αντιπροσωπεύουν τη Δύση και τους κινδύνους της, απέναντι στους οποίους η ταινία επικαλείται την στιβαρή επέμβαση της νόμιμης εξουσίας. Μπορεί να κάνω λάθος, όμως η ταινία δε μου φάνηκε να είναι πολιτικά πολύ καθαρή.

Η Ρωσία έστειλε μια ρωσική «space opera», μάλλον καλογυρισμένη, μ' επιτυχημένα ειδικά εφέ. Το Ανάμεσα στους βάτους για τ' αστέρια δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από τις αμερικάνικες ταινίες του είδους. Το ιδεολογικό κονταροχτύπημα υπάρχει πάντα, με τη μόνη διαφορά όμως ότι πρόκειται για μιαν άλλη ιδεολογία. Που ούτως ή άλλως οδηγεί προς την ευτυχία. Δυο λύσεις για το ίδιο αποτέλεσμα, σε τόσο αβέβαιους καιρούς - πραγματικά είναι δύσκολο να επιλέξει κανείς ανάμεσά τους.

Για όσους δεν ενδιαφέρονται για τα παραπάνω προβλήματα μένει να δουν δύο ταινίες: Mad Max 2, αξιόλογο κινηματογραφικό θέαμα, μεγαλειώδης σκηνοθεσία, ευφυέστατα καδραρίσματα κ.λπ. (Η ταινία πήρε το Μεγάλο Βραβείο). Οι Αναμνήσεις μιας επιζήσασας είναι σχεδόν το αντί-Mad Max, όμως γι αυτήν την έξοχη ταινία θα μιλήσουμε όταν Θα προβληθεί σύντομα στην Ελλάδα1.

~~~

Το κείμενο του Ακτσόγλου: Ο συγγραφέας δεν αναφέρεται καθόλου στο Litan, τελευταία ταινία του Ζαν Πιέρ Μοκί, που μετά μια μεγάλη περίοδο αστυνομικο-πολιτικών ταινιών και μακάβριων φαρσών, στρέφεται προς το φανταστικό κινηματογράφο, γυρίζοντας την πρώτη γαλλική ταινία που βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στα ειδικά εφέ.

Αν και το Λιτάν έχει για θέμα του μια ιστορία νεκροζώντανων, απέχει πολύ από τις αντίστοιχες ταινίες με ζόμπι κι είναι μάλλον μια ποιητική ταινία πάνω στο θάνατο, στο πνεύμα του Κοκτώ. Αλήθεια Θα ενδιαφερθεί κάποιος Έλληνας διανομέας να την αγοράσει;

Όσο για το Mad Max 2 του Αυστραλού Τζορτζ Μίλερ, παίχτηκε ήδη στις οθόνες. Διαθέτοντας έναν μεγαλύτερο προϋπολογισμό από την πρώτη ταινία, ο σκηνοθέτης επιμένει περισσότερο στα μελλοντολογικά στοιχεία, δίνοντας μια κοινωνία σε αποσύνθεση και προσανατολίζοντας το έργο στη νέα μόδα του heavy metal φιλμ. Ο Mad Max 2 είναι ένα ατέλειωτο σφυροκόπημα βίαιων και πολεμικών σκηνών, μεγαλοπρεπώς σκηνοθετημένων, αλλά χωρίς εσωτερικό ρυθμό και με καμιά οικονομία μέτρου. Η ταινία αυτο-επαναλαμβάνεται, κουράζει και δεν ανανεώνεται.

Δεν ξέρω τι πρόκειται να βγει από αυτό το νέο ρεύμα του heavy metal, που σαν κουλτούρα είναι σχεδόν άγνωστο στην Ελλάδα και που πάντα είδα με ιδεολογική καχυποψία (κρυπτοφασιστική ιδεολογία, σεξισμός, εξύμνηση του άρειου ανδρικού σώματος, της πολεμικής βίας, ρατσισμός κ.λπ.). Ο Mad Max 2, που δε ξεφεύγει από τις παραπάνω παγίδες, δείχνει πάντως ότι τα όριά του είναι μάλλον περιορισμένα.

Ας περιμένουμε λοιπόν να δούμε τις ταινίες Knightriders του Ρομέρο και το κινούμενο σχέδιο Heavy metal για να κρίνουμε.

  • 1. Προφανώς σημείωση - προσθήκη του μεταφραστή στο πρωτότυπο κείμενο
Species of articles