Πρόλογος στις «Ιστορίες με Εξωγήινους»

Submitted by nikosal on Wed, 01/30/2019 - 09:17

Το 1986 κυκλοφόρησε ο δεύτερος τόμος της σειράς με ανθολογίες εφ από τις εκδόσεις Πήγασος (που αργότερα μετονομάστηκαν σε Ωρόρα). Την επιλογή, μετάφραση και επιμέλεια των διηγημάτων ξένων συγγραφέων (Anderson, Brown, Simak κ.ά.) είχε κάνει ο Γιώργος Μπαλάνος. Ακολουθεί ο πρόλογος του Μπαλάνου στον τόμο.

~~~

Ο τελευταίος άνθρωπος της Γης καθόταν σπίτι του, όταν χτύπησε η πόρτα...

Διαβάσατε κιόλας το συντομότερο διήγημα στον κόσμο, γραμμένο από τον Φρέντρικ Μπράουν. Και, βέβαια, είναι μια ιστορία με εξωγήινους.

Εξωγήινοι!

Γοητευτική, αλλά και φοβερά προβληματική λέξη. Μονάχα όσοι δεν έχουν πείρα από επιστημονική φαντασία νομίζουν ότι είναι μια λέξη με ξεκάθαρο και σαφές περιεχόμενο. Πώς θα αποκαλούσαμε πλάσματα άλλων πλανητών που αποικίστηκαν από τη Γη πριν χιλιάδες χρόνια; Πώς θα αποκαλούσαμε πλάσματα με τη δική μας μορφή που αποίκισαν τη Γη πριν από χιλιάδες χρόνια κι εμείς είμαστε οι απόγονοί τους; Πώς θ' αποκαλούσαμε νοήμονα πλάσματα ιθαγενή της Γης, αλλά που ζουν σε κάποια άλλη διάσταση;

Αλλά, μη σας απασχολεί. Δε θα λύσουμε ένα πρόβλημα που έτσι κι αλλιώς είναι άλυτο. Έχει πολύ περισσότερο ενδιαφέρον ν' αφήσουμε τις ίδιες τις ιστορίες να μας μιλήσουν η κάθε μια με τον τρόπο της.

Εξωγήινοι, σαν τα Λόπερ στη γοητευτική «Λιποταξία» του Κλίφορντ Σάιμακ...

Εξωγήινοι, σαν τα δρομόζωα, αλλά και σαν τον καπετάνιο Αλβάρες, στον εφιαλτικό «Σαγιόλ» του Κορντγουέινερ Σμιθ...

Εξωγήινοι, σαν τους ταλαίπωρους Βαρντ στη «Διαβολολογική» του Έρικ Φρανκ Ράσελ...

Εξωγήινοι, σαν τους... άντε να τους ανακαλύψεις, στην «Κρυψώνα» του Πάουλ 'Αντερσον...

Εξωγήινοι, σαν όλους εμάς που ασχολούμαστε με αυτά τα πράγματα.

Υπάρχει κάτι το ιδιαίτερα σαγηνευτικό στην επιστημονική φαντασία, κάτι που ξεπερνά τα απλά όρια ψυχαγωγίας ή έστω της επιδίωξης προβληματισμού. Υπάρχει μια φρεσκάδα, ένας άνεμος που φυσά από άλλους κόσμους, άλλους ορίζοντες, και που φτιάχνει μια έντονη αντίθεση με την ξεραΐλα ακόμη και της καλύτερης συμβατικής λογοτεχνίας. Η κρίση εδώ δεν είναι ποιοτική... και δε ζητώ συγνώμη για την «ιερόσυλη» παρομοίωση, όμως κάτι στα περισσότερα «αριστουργήματα» της συμβατικής λογοτεχνίας μου θυμίζει μια μεγάλη αλλά κακάσχημη νταλίκα, ενώ η επιστημονική φαντασία μου γεννά στη σκέψη εικόνες από άγρια άλογα που καλπάζουν σε απέραντες πεδιάδες.

Πώς Θα συγκρίναμε μια νταλίκα μ' ένα άγριο άλογο;

Η λογική μου προσπαθεί να με πείσει για τη μεγαλύτερη αξία της πρώτης, αλλά η καρδιά μου με πείθει για τη μεγαλύτερη ομορφιά του δεύτερου.

Τα άγρια άλογα της επιστημονικής φαντασίας καλπάζουν λεύτερα, ατίθασα και ζωντανά, και παραμένουν έτσι ακόμη κι όταν πέσουν κάτω από τις ρόδες μιας νταλίκας. Δε δέχονται καβαλάρη στη ράχη τους. Είναι μαχητές δίχως να είναι φιλοπόλεμα, έχουν σκληρότητα δίχως να έχουν κακία, έχουν τρυφερότητα δίχως να έχουν γλυκερούς ρομαντισμούς. Και πάνω απ' όλα είναι λεύτερα, ατίθασα και ζωντανά.

Αν σας αρέσουν τα άγρια άλογα, θ' αγαπήσετε την επιστημονική φαντασία.

Ναι, ίσως τ' αστρόπλοια «για τους μυημένους» δε μουγκρίζουν, αλλά χλιμιντρίζουν. Φτάνει να έχετε τ' αφτιά και θ' ακούσετε το ποδοβολητό από τις οπλές τους στα άστρα. (Μήπως και η μοτοσικλέτα αναγνώστη, δε χλιμιντρίζει, έτσι κατά βάθος; Κάτι που σπάνια κάνει ένα αυτοκίνητο και ποτέ μια νταλίκα!)

Α, ναι, υπάρχει και το θέμα της «λογοτεχνίας φυγής», μια κατηγορία που απευθύνεται συχνά προς την επιστημονική φαντασία. (Βέβαια μονάχα από τους ντόπιους κουλτουριάρηδες.) Μα, κατηγορία είναι αυτό ή έπαινος; Η φυγή προς την ελευθερία είναι κατηγορία; Η απαλλαγή από τα δεσμά της συμβατικής σκέψης είναι κατηγορία; Η φυγή από τη σκλαβιά του δόγματος προς την αδέσμευτη σκέψη είναι κατηγορία;

Αν ναι, ευχαρίστως παραδέχομαι την ενοχή μου.

Όσοι αισθάνεστε το ίδιο ένοχοι, καλωσορίσατε στην αδελφότητα των Πολιτών του Σύμπαντος, στον κόσμο των αναγνωστών της επιστημονικής φαντασίας. Εσείς μονάχα μπορείτε να καβαλήσετε τα άγρια άλογα. (Δείτε πόσο αστείοι φαίνονται πίσω οι τύποι με τις νταλίκες!)

Όχι, όχι μαστίγιο! Όχι σπιρούνια! Ένας φιλικός ψίθυρος στο αφτί του αλόγου σας φτάνει.

Και ξεκινάμε...

Species of articles