Εισαγωγή στο κυβερνοπάνκ

Submitted by nikosal on Fri, 12/21/2018 - 10:49

Το 1994 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ωρόρα ο 35ος τόμος της σειράς ανθολογιών με τίτλο «Ιστορίες κυβερνοπάνκ» και περιεχόμενο πέντε διηγήματα του Θανάση Βέμπου. Ο Μάριος Βερέττας, διευθυντής της σειράς, είχε γράψει τον προλογικό σημείωμα που ακολουθεί:

~~~
Στα πλαίσια της ανθολογίας επιστημονικής φαντασίας των εκδόσεων Ωρόρα, που με τούτο βιβλίο συμπληρώνει «αισίως» -όπως λέγαν οι παλιοί- τους 35 τόμους, ποτέ δεν κρύψαμε την πρόθεσή μας να δημοσιεύουμε παράλληλα με τα έργα των ξένων συγγραφέων και έργα Ελλήνων δημιουργών, με μοναδικό μας κριτήριο την ποιότητα των κειμένων.

Με άλλα λόγια, ήδη από το ξεκίνημα της σειράς είχαμε κι έχουμε τη φιλοδοξία να προσφέρουμε στους αναγνώστες μας ό,τι καλύτερο διαθέτει η ξένη διηγηματογραφία εφ αλλά συνάμα δεν αρνούμαστε την επιδίωξή μας να ενθαρρύνουμε και να ενισχύσουμε στο μέτρο του δυνατού την ελληνική.

Έτσι, δημοσιεύσαμε εκτός σειράς έργα του Γιώργου Μπαλάνου (Τα Μονοπάτια των άστρων, Οι ονειρότοποι της Γης κ.ά.) που μετέφρασε επίσης όλα τα ξένα διηγήματα της σειράς ανθολογιών μας από τον τόμο ν. 2 έως τον τόμο ν. 17, ενώ στη συνέχεια ενθαρρύναμε τον Θωμά Μαστακούρη -ο οποίος ανέλαβε την μεταφραστική σκυτάλη από τον τόμο ν. 18 κι έπειτα- να δημοσιεύει κι από ένα δικό του διήγημα εφ σε κάθε μεταφρασμένο τόμο, πράγμα που έκανε μέχρι στιγμής στους τόμους ν. 21 έως 28, τον 30 και τους 32 έως 34. Παράλληλα δημοσιεύσαμε εκτός σειράς (Ωρόρα 1109) την εντυπωσιακή Η ψυχή των μύθων του ίδιου.

Εκτός αυτού, δημοσιεύσαμε δυο τόμους (Νε 26 και Νο 31) γραμμένους αποκλειστικά από σύγχρονους Έλληνες συγγραφείς και σίγουρα θα ακολουθήσουν κι άλλοι κάθε φορά που θα συγκεντρώνεται αξιόλογο υλικό.

Στα πλαίσια της πρόθεσής μας, λοιπόν, να ενθαρρύνουμε την ελληνική διηγηματογραφία εφ ανήκει και ο τόμος τούτος, με την ιδιαιτερότητα μάλιστα ότι όλες οι ιστορίες είναι γραμμένες από τον Θανάση Βέμπο.

Σαν συγγραφέας, ο Θανάσης Βέμπος πρωτοεμφανίστηκε στον τόμο ν. 26 με το διήγημα «Κουασιμόδος και Σίσυφος» και ξαναχτύπησε στους τόμους ν. 29 («Ποιος πληρώνει τον βαρκάρη;») και ν. 31 («Δώστε τα data στο λαό»). Έχει γεννηθεί στην Αθήνα το 1963, σπούδασε Δημόσια Υγιεινή και Προγραμματισμό, ασχολείται συστηματικά με πολλά κι ενδιαφέροντα -διαστημικές πτήσεις, μελλοντολογία, κυβερνητική, φορτεανά πεδία, γενετική βιοτεχνολογία, οικονομία, διεθνή πολιτική, πολεμικές τέχνες, μουσική ροκ και επιστημονική φαντασία- ενώ εργάζεται ως αρχισυντάκτης στο περιοδικό Βιομηχανική Επιθεώρηση και κάθε τόσο δημοσιεύει κείμενά του σε διάφορα άλλα περιοδικά.

Βέβαια, οι αναγνώστες των διηγημάτων του, ενθουσιώδεις και αυξανόμενοι, γνωρίζουν για τον Θανάση Βέμπο κάτι σημαντικότερο, που δεν περιλαμβάνεται στην παραπάνω βιογραφική παράγραφο. Κι αυτό είναι ότι ο Θανάσης Βέμπος έχει ήδη αναδειχθεί ο αυθεντικότερος συγγραφέας κυβερνοπάνκ εφ στην Ελλάδα!

Το «κίνημα» κυβερνοπάνκ

Το... κίνημα, φαινόμενο ή ρεύμα κυβερνοπάνκ εφ οφείλει την ονομασία του στον Αμερικανό συγγραφέα Γκάρντερ Ντοζουά, ο οποίος πρώτος επινόησε τον όρο προκειμένου να χαρακτηρίσει το μυθιστόρημα του Ουίλιαμ Γκίμπσον Ο Νευρομάντης. Η λέξη βέβαια είναι σύνθετη και το πρώτο συνθετικό αναφέρεται στην επιστήμη της κυβερνητικής, όπως την εισήγαγε το 1948 με το ομώνυμο βιβλίο του ο μεγάλος μαθηματικός Νόρμπερτ Βίνερ, με πρόθεση να περιγράψει τις αρχές μιας νέας επιστήμης με αντικείμενό της τη μελέτη των μηχανισμών ελέγχου και επικοινωνίας τόσο των μηχανημάτων όσο και των ζωντανών οργανισμών. Το δεύτερο συνθετικό, «πανκ», ανάγεται στην ιστορία της σύγχρονης μουσικής και όλης της φιλοσοφίας της αντίστοιχης κοινωνικής συμπεριφοράς την οποία συνεπάγεται.

Έτσι, ο όρος κυβερνοπάνκ καθιερώθηκε, όσες αντιρρήσεις κι αν εκφράσανε αρχικά αρκετοί από τους πρωτοπόρους του... κινήματος, φαινομένου ή ρεύματος. Και πλέον δεν είναι μόνον γεγονός ότι η κυβερνοπάνκ λογοτεχνία έδωσε νέα ώθηση στην εφ αλλά συνάμα διακρίνεται ξεκάθαρα τόσο από τους τυπικούς εκπροσώπους της (Ουίλιαμ Γκίμπσον, Άλβιν Τόφλερ, Μπρους Στέρλιγκ, Λούσιους Σέπαρντ, Γκρεγκ Μπίαρ, Ρούντι Ράκερ κ.ά.) όσο κι από την χαρακτηριστική θεματολογία της: οικολογικό χάος, γενετική μετάλλαξη, νευροχημεία, προσθετική χειρουργική, οραματισμός, παραδοξολογία κι ακόμη πρόθεση υπέρβασης κάθε νοητικού ορίου!... Με δυο λόγια, η λογοτεχνία κυβερνοπάνκ απευθύνεται σε... πολύ προχωρημένα άτομα!...

Ο χαρακτηρισμός του Θανάση Βέμπου σαν του αυθεντικότερου συγγραφέα κυβερνοπάνκ στην Ελλάδα, του ανήκει όχι μόνον επειδή το έργο του παρουσιάζει όλα τα τυπικά γνωρίσματα του... κινήματος, φαινομένου ή ρεύματος κυβερνοπάνκ, (το τι ακριβώς είναι, θα δείξει... στο μέλλον!), αλλά και γιατί καταφέρνει να μετουσιώνει με εντελώς πρωτότυπο τρόπο όλη τη φιλοσοφία του γάμου της κυβερνητικής με το πανκ σ' έναν λόγο άμεσο, ζουμερό και συνάμα γνήσια σύγχρονο ελληνικό.

Όλα τούτα μας ανάγκασαν, κατά κάποιο τρόπο, σ' αυτό τον τόμο να «παραβιάσουμε» την αρχή της ανθολόγησης η οποία επιβάλλει ποικιλία έργων και συγγραφέων. Γιατί έχοντας τις... δισκέτες από τον κομπιούτερ του Θανάση Βέμπου στα χέρια μας, θεωρήσαμε πως θα ήταν κρίμα να περιμένουν τα εκλεκτά του διηγήματα τη σποραδική τους δημοσίευση στους επόμενους τόμους. Παραβιάσαμε, λοιπόν, τον κανόνα, με τη βεβαιότητα ότι οι αναγνώστες μας θα το εκτιμήσουν και συνάμα δίνουμε την υπόσχεση ότι μια νέα παραβίαση θα ακολουθήσει μόνον όταν προκύψει εξίσου αξιόλογη αιτία.

Και για να τελειώνουμε. Τούτος ο τόμος αντιπροσωπεύει, κατά τη γνώμη μας, την τελευταία λέξη της πρωτοπορίας στον χώρο της εφ στον τόπο μας, αλλά και ευρύτερα στον χώρο της πραγματικά σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μερικοί βέβαια -όχι πάντα τόσο καλόπιστοι- αναρωτιούνται: Μα είναι λογοτεχνία η εφ και πόσο μάλλον η... κυβερνοπάνκ εφ;

Εμείς πιστεύουμε ότι όχι μόνον είναι λογοτεχνία, αλλά μάλιστα λογοτεχνία προικισμένη με τόση δύναμη, ζωντάνια και αμεσότητα, ώστε προσφέρει στους αναγνώστες της απολαύσεις: προβληματισμό, οραματισμό και ψυχαγωγία (με την αρχαία ελληνική έννοια της λέξης) που κανένα άλλο είδος δεν μας χάρισε έως σήμερα, κι ας την καταδικάζουν οι διάφοροι... μεγαλόσχημοι -για την ώρα- στο περιθώριο.

Σε όλους τους αυτόκλητους εκπροσώπους της λεγόμενης «καθαρής» λογοτεχνίας, που συνηθίζουν να περιφρονούν την εφ, όπως έκαναν κατά το παρελθόν και με άλλα είδη, και να τη θεωρούν «παραλογοτεχνία», εμείς τους απαντάμε ότι από τη μεριά μας δεν περιφρονούμε το δικό τους έργο, όποτε είναι αξιόλογο, αλλά συνάμα μας συμβαίνει, σύμφωνα με την... κυβερνοπάνκ λογική μας, να βρίσκουμε περισσότερο ενδιαφέρον στα... σκουπίδια, παρά στα όποια «επίσημα» επιτεύγματα του παρανοϊκού σύγχρονου «πολιτισμού», του οποίου τις εφιαλτικές συνέπειες πληρώνουμε τόσο ακριβά στην καθημερινή μας ζωή.

~~~

Τα πέντε διηγήματα της ανθολογίας, ήταν: «Τα μάτια της αβύσσου», «Αχ, πατρίδα», «Ένα φάντασμα στη μηχανή», «Κλαδογένεση», «Ελευθερία επιλογής».

Species of articles