Κριτική: «Τα δελφίνια»

Submitted by nikosal on Thu, 01/03/2019 - 10:39

Ένα ερωτευμένο ζευγάρι, ο Παύλος και η Ισιδώρα, περνούν τακτικά τις πρώτες ώρες της νύχτας μέσα στο αυτοκίνητο, κάπου στη Βουλιαγμένη. Η ευχάριστη ερωτική ρουτίνα όμως, «με βασικό συνένοχο τον γεμάτο θαλασσινή αύρα βράχο», θα σπάσει το βράδυ που ένας ιπτάμενος δίσκος θα τους απαγάγει. Για την ακρίβεια, όπως θα εξηγήσουν λίγο μετά στο ζεύγος οι (με μορφή δελφινιού) εξωγήινοι αστροναύτες, αυτοί να τους σώσουν θέλουν. Ακόμα περισσότερο, να σώσουν το ανθρώπινο γένος, αφού η Γη πρόκειται να καταστραφεί. Οι δυο τους όμως, ένας σύγχρονος Αδάμ και μια Εύα, επιλέγονται να διαιωνίσουν το γένος.

Υπάρχουν κάποιοι κανόνες, κάποια ποιοτικά στοιχεία, για να γίνεται αποδεκτό για δημοσίευση ένα διήγημα, ακόμα και αν μιλάμε για την περιορισμένη ελληνική «σκηνή» εφ της δεκαετίας '90. Να έχει πρωτότυπη ιδέα. Να την πραγματεύεται επίσης με πρωτοτυπία. Να έχει καλή γλώσσα. Λογοτεχνία είναι η εφ, πρώτα από όλα. Φράσεις όπως «Φεύγοντας απ' το χώρο στον οποίο βρίσκονταν και ακολουθώντας τους δύο τύπους κατ' ανάγκη, με την καρδιά τους να πάλλεται ασύστολα από φόβο, βρέθηκαν μπροστά από έναν τεράστιο σε μήκος κυλιόμενο διάδρομο. Τα πόδια τους καρφώθηκαν στο μέταλλο του διαδρόμου και τα βλέμματά τους συναντήθηκαν αμήχανα προσπαθώντας να συνειδητοποιήσουν ότι δεν είναι όνειρο όλα αυτά. 'Ισιδώρα δώσε μου μια σφαλιάρα' (...) Η Ισιδώρα σήκωσε το χέρι της διστακτικά στην αρχή αλλά μετά η φόρα που του έδωσε, έκανε τον Παύλο να παραπατήσει και τα δύο πλάσματα να γυρίσουν απ' τον πλαδασμό που προκάλεσε πέφτοντας η σφαλιάρα πάνω στο μάγουλό του» δεν έχουν θέση σε κανένα λογοτεχνικό κείμενο. Δεν γνωρίζω τον Σπύρο Παπαδόπουλο και ποια ήταν η συγγραφική του εξέλιξη, γνωρίζω όμως ότι το μόνο που μπορούσε να κάνει ο εκδότης ενός περιοδικού που σέβεται την αποστολή του, ήταν να του υποδείξει ότι το διήγημα έπρεπε να γραφεί από την αρχή.

Το λιγότερο. Γιατί υπάρχει και ένα αξιοπρόσεκτο σημείο στην πλοκή του διηγήματος, που μάλλον ο συγγραφέας δεν θα ήθελε να αλλάξει. Δεν αναφέρομαι στο γεγονός ότι από δύο άτομα δεν μπορεί να διαιωνιστεί κανένα είδος -αυτά ως γνωστό τα πίστευαν μόνο οι συγγραφείς της Παλαιάς Διαθήκης και της Γενέσεως. Προφανώς μπορεί να μεταχειρίζεται τη σύμβαση ο συγγραφέας και κάθε συγγραφέας. Αναφέρομαι στην τελευταία παράγραφο του διηγήματος, όπου οι σύγχρονοι Αδάμ και Εύα απομακρύνονται από τη Γη για να μεταφερθούν στο νέο κήπο της Εδέμ. Εκεί μαθαίνουμε ότι η Ισιδώρα θρηνεί επειδή εκείνη (μόνο) γνωρίζει ότι με το δικό της θάνατο θα σβήσει όλο το ανθρώπινο γένος. Και αυτό γιατί στην Εδέμ δεν χωρούν «δύο Αδάμ», καθώς η Ισιδώρα έχει τόσα χρόνια «ξεγελάσει τη φύση με το γυναικείο περίβλημά της» -έχει ξεγελάσει μια χαρά και τον Παύλο, προσθέτω. Χιούμορ; Όχι, χαιρεκακία και τιμωρία, αφού: «(...) η φύση με συνήγορο τη μοίρα έβγαλε το πόρισμα της 'δικαστικής της απόφασης': Α Φ Α Ν Ι Σ Μ Ο Σ». Τι άλλο περιμένει μια ανθρωπότητα που πάει να ξεγελάσει τη φύση...;

Καταλαβαίνω ότι για κάθε κείμενο, υπάρχει μια κατηγορία αναγνωστών. Και για Τα δελφίνια υπάρχει και είναι πολύ συγκεκριμένη. Ευτυχώς, συλλογικά, ως ρεύμα, η επιστημονική φαντασία δεν υποχώρησε σχεδόν ποτέ σε τέτοια κλισέ, φοβίες και διατυπώσεις, αν και εξαιρέσεις πάντα υπήρχαν και θα υπάρχουν.

Νίκος Αλμπανόπουλος