Κριτική: «Mare Incognitum»

Submitted by nikosal on Sun, 10/07/2018 - 12:36

Ο Αλέκος Παπαδόπουλος έγραψε το «Mare Incognitum» τον Απρίλιο 2000. Ήταν το δεύτερο διήγημα Έλληνα συγγραφέα που έκανε δεκτό ο Άγγελος Μαστοράκης στο 9 μετά το «Να είσαι εκεί» του Μιχάλη Μανωλιού. Δημοσιεύθηκε στο τ. 8, τον Αύγουστο του ίδιου έτους.

Στο «Mare...», ένα γήινο διαστημόπλοιο έχει περάσει τα όρια του ηλιακού συστήματος στο δρόμο για την εξερεύνηση του Γαλαξία. Το πλήρωμα γνωρίζει ότι λόγω της μεγάλης ταχύτητάς τους θα επιστρέψουν κάποτε -αν όλα πάνε καλά- σε μια πολύ διαφορετική Γη. Σε μια Γη που στην καλύτερη περίπτωση, η αναχώρησή τους μπορεί να είναι απλώς μια μακρινή ανάμνηση.

Για να διατηρηθεί το πλήρωμα σε εγρήγορση αλλά και για να εκπαιδευτεί σε όλα τα πιθανά σενάρια πρώτης επαφής, συμμετέχει σε ασκήσεις εικονικής πραγματικότητας. Σε μια από αυτές το σκάφος «καταστρέφεται» -η πρώτη με αυτό το αποτέλεσμα. Η αποτυχία στην άσκηση κλονίζει το ηθικό των αστροναυτών αλλά ούτως ή άλλως το Σύμπαν είναι μεγαλύτερο από τον ανθρώπινο νου. Η πραγματική πρώτη επαφή μπορεί όχι μόνο να μην αφήνει περιθώρια αντίδρασης -ανεξαρτήτως ετοιμότητας- αλλά η φύση της να μην γίνεται καν κατανοητή από την ανθρωπότητα.

Το διήγημα του Παπαδόπουλου ολοκληρώνεται με ένα «μεγάλο» σκηνικό, από αυτά που γοητεύουν τους φίλους της επιστημονικής φαντασίας. Δεν αξιοποιεί όμως μια κλιμάκωση, αλλά μια απροσδόκητη εμφάνιση μετρίως συνδεδεμένη με το περιεχόμενο της κύριας αφήγησης. Μια σύμπτωση κοσμικών διαστάσεων. Δεν ξέρω αν ο αναγνώστης θα νιώσει ικανοποιημένος από το χειρισμό. Δεν ένιωσα εγώ.

Η γλώσσα του Παπαδόπουλου είναι επίσης αδούλευτη, σε σημεία πλατειάζουσα. Το «Mare...» πρέπει να ήταν από τα πρώτα εφ διηγήματα του συγγραφέα, αν όχι το πρώτο. Υπάρχουν πάντως σημεία που δείχνουν ότι μπορεί να γράψει καλύτερα. Σε ένα από αυτά μιλά για τα είδη των εξωγήινων που «ξενοβιολόγοι και ξενοκοινωνιολόγοι» αναμένουν να βρίσκονται εκεί έξω: «στο διάστημα βγαίνουν πλάσματα της ξηράς, αφού τα θαλάσσια όντα είναι πολύ στενά δεμένα με τον πλανήτη τους και τα πλάσματα του αέρα δεν νιώθουν φυλακισμένα από αυτόν». Είμαστε άραγε οι πραγματικοί εξερευνητές του πλανήτη μας;

Νίκος Αλμπανόπουλος